Antalya’da gerçekleştirilen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından düzenlenen “İş ve Yatırım Zirvesi”nde konuşan TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, iklim hedeflerine müzakere salonlarında ulaşılamayacağını belirtti.
COP tarihinde ilk kez iş dünyasının Liderler Zirvesi ile eş zamanlı olarak bir araya geldiğini bildiren Hisarcıklıoğlu, iş dünyasının COP’ta bir misafir değil, masada olduğunu, iklim değişikliğinin her işletmeyi etkilediğini, hükümetlerin kuralları koyduğunu, iş dünyasının da buna göre hareket ettiğini söyledi. Hükümetlerin anlaşmaları imzaladığını, iş dünyasının ise yatırımları yaptığını anlatan Hisarcıklıoğlu, “İklim hedeflerine, müzakere salonlarında ulaşılmaz. Bu hedeflere fabrikalarda, tarlalarda ve şantiyelerde ulaşılır. Bu hedeflere, iş dünyası sayesinde ulaşılır. Şunu çok açık söyleyeyim, iklim eylemi iş dünyası için bir maliyet değil, neslimizin en büyük yatırım fırsatıdır. İhtiyacımız olan şeylerin çoğu zaten mevcut, teknoloji hazır, ihtiyacımız olan tek şey uygulama. Ancak iş dünyası bunu tek başına yapamaz, net ve istikrarlı politikalara ihtiyacımız var. Daha hızlı izinlere, adil rekabete ihtiyacımız var.” ifadelerini kullandı.
Hisarcıklıoğlu, TOBB’un Özel Sektör Temsilcisi olarak görev yaptığına işaret ederek, sürdürdükleri çalışmalar hakkında bilgi verdi. Çalışma gruplarının, “İklim yatırımlarını ne engelliyor?” ve “Bu engelleri nasıl kaldırabiliriz?” sorularının cevaplarını aradığını dile getiren Hisarcıklıoğlu, yanıtların ortak bildiride yer aldığını aktardı. COP31’in Antalya’da toplanmasının, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın vizyonu ve liderliğiyle mümkün olduğunun altını çizen Hisarcıklıoğlu, iklim politikasının aynı zamanda ekonomi politikası olduğunu, ekonomi yönetiminin iklim gündemine sahip çıkmasının iş dünyasına güven verdiğini vurguladı.
Ortaya bir dilek listesi değil, uygulanabilir öneriler çıktı
İlk günden itibaren COP31’in kapısının özel sektöre açıldığına dikkati çeken Hisarcıklıoğlu , COP31 başkanlığının diyalog, uzlaşı ve eylem ilkeleri üzerine kurulduğunu söyledi. Sağlanan diyalog ve uzlaşının, yeni fikirlerin önünü açtığını aktaran Hisarcıklıoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu: “Bunları, eyleme dönüştürmek de bizim işimiz. BRIDGE başta olmak üzere, 2035’e kadar yüzde 35 elektrifikasyon hedefini, iş dünyası olarak açıkça ve güçlü biçimde destekliyoruz. Bu, iddialı bir hedef ama hep birlikte başarabiliriz. Yıllarca iş dünyası, COP’lara ziyaretçi olarak geldi, yan etkinlikler düzenledik, süreci dışarıdan izledik. Bu yıl farklı, devlet başkanları, bakanlar ve müzakereciler oturumlarımıza katılıyor, CEO’larla ve yatırımcılarla aynı masaya oturuyor. Biz de bu masaya eli boş gelmedik, 7 çalışma grubumuzda sanayi, enerji, finansman, şehirler, gıda, KOBİ’ler ve iklim teknolojileri üzerine çalıştık. Dünyanın dört bir yanından iş insanları ve uzmanlar, gerçek projeleri ve gerçek sorunları konuştu. Ortaya bir dilek listesi değil, uygulanabilir öneriler çıktı. Bu öneriler yatırım yapan, üreten ve istihdam sağlayan şirketlerin tecrübesine dayanıyor.”
İş dünyasından 5 talep
Hisarcıklıoğlu, ortaya çıkan önerilerin ortak noktasının iklim eylemi ile ekonomik büyümenin el ele gitmesi olduğunun altını çizerek, taleplerini şöyle sıraladı: “Birinci talebimiz, finansman. İklim finansmanı, en çok ihtiyaç duyan ülkeye ve şirkete ulaşmalı. Gelişmekte olan ekonomiler ve KOBİ’ler için daha erişilebilir olmalı. Daha uygun maliyetli finansman, daha hızlı karar veren kalkınma bankaları ve yerel para cinsinden kredi istiyoruz. Dünyadaki her 10 şirketten 9’u KOBİ. Onlar geride kalırsa bu dönüşüm başarılı olamaz. İkinci talebimiz, ticaret. İklim kuralları yeni ticaret engellerine dönüşmemeli. Şirketleri hem daha temiz, hem daha rekabetçi yapmalı. Karbonu ölçmek için ortak kurallar istiyoruz. KOBİ’leri bu süreçte yalnız bırakamayız. Bir üretici kendi ülkesinde karbon bedelini ödediyse, bu başka ülkelerde de tanınmalı.”
Hisarcıklıoğlu, üçüncü taleplerinin, daha güvenli tedarik zincirleri olduğunu, bugün üretimin az sayıda ülkede toplandığını, bir ülkedeki aksamanın dünyanın her yerindeki iklim projelerini geciktirebileceğini söyledi. Temiz teknolojilerin daha fazla ülkede üretilmesinin önemine değinen Hisarcıklıoğlu, gelişmekte olan ekonomilerin bu üretimde daha büyük rol alması gerektiğini vurguladı.
Şimdi sıra eylemde, bugün ve yarın bu fırsatı iyi kullanalım
Dördüncü taleplerinin, temiz ürünler için pazar olduğunu belirten Hisarcıklıoğlu, temiz çelik ve çimento üretmenin daha pahalı olduğunu söyledi. Şirketlerden temiz ürün istenmesi durumunda, o ürünün pazarının da oluşturulması gerektiğini aktaran Hisarcıklıoğlu, kamu alımları ve uzun vadeli alım taahhütlerinin bunun yolunu açacağına dikkati çekti.
Hisarcıklıoğlu, beşinci taleplerinin ortak standartlar ve güçlü kurumlar olduğuna işaret ederek, “İş dünyası net kural ister, yatırımcı istikrar ister. Aynı ürün, nerede üretilirse üretilsin, aynı yöntemle ölçülmeli. İzinler hızlanmalı, kurallar sadeleşmeli. Şirketler aynı bilgiyi defalarca raporlamak zorunda kalmamalı. İyi standartlar ve güçlü kurumlar, iklim hedeflerini gerçek yatırıma dönüştürür.” diye konuştu.
Erişilebilir finansman verilmesini isteyen Hisarcıklıoğlu, konuşmasını şöyle tamamladı: “Adil ticaret kuralları verin, temiz ürünler için pazar verin, ortak standartlar ve güçlü kurumlar verin. Gerisini iş dünyası yapar, yatırımı biz yaparız, fabrikayı biz kurarız, istihdamı biz sağlarız. Küresel iş dünyası buna hazır. Diyalog, uzlaşı ve eylem dedik, diyaloğu kurduk, uzlaşıyı bu önerilerle sağladık. Şimdi sıra eylemde, bugün ve yarın bu fırsatı iyi kullanalım. Antalya’dan yalnızca sözlerle değil projelerle, yatırımlarla ve ortaklıklarla ayrılalım ve bu işbirliği Antalya’da bitmesin. İş dünyası, bundan sonraki COP’larda da masada olmalı, biz bunun takipçisi olacağız.”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise konuşmasında, “Türkiye olarak üretim kapasitemizi geliştiren, enerji arz güvenliğimizi güçlendiren ve sanayimizin rekabet gücünü artıran politikalarla bu dönüşümü yönetme konusunda kararlıyız. Ekolojik politikaları ekonomik politikalar ile bütünlük içinde ele alıyoruz.” dedi.
Yılmaz, dünya ekonomisi köklü bir dönüşümden geçerken yeşil dönüşüm ve dijitalleşmenin ekonominin bütününü etkileyen yeni bir politika gündemi oluşturduğunu söyledi.
Enerji maliyetleri, karbon yoğunluğu, kaynak kullanımı ve tedarik zincirlerinin yapısının yatırım kararlarını, finansmana erişimi ve rekabet gücünü giderek daha fazla etkilediğini belirten Yılmaz, doğru politikalar ve yatırımlarla iklim dönüşümünü daha verimli üretimin, güçlü enerji güvenliğinin, yeni teknolojilerin ve daha dirençli değer zincirlerinin önünü açan bir sürece dönüştürebileceğini ifade etti.
Yılmaz, dünya ekonomisindeki köklü dönüşümün, enerji politikalarından sanayi üretimine, ticaretin seyrinden yatırım tercihlerine kadar pek çok alanı birbirine bağladığına işaret ederek, “Türkiye olarak üretim kapasitemizi geliştiren, enerji arz güvenliğimizi güçlendiren ve sanayimizin rekabet gücünü artıran politikalarla bu dönüşümü yönetme konusunda kararlıyız. Ekolojik politikaları ekonomik politikalar ile bütünlük içinde ele alıyoruz.” şeklinde konuştu.
Yılmaz, 2024’te küresel iklim finansmanının 2 trilyon doları aşarken, mevcut analizlerin 2035 itibarıyla yıllık ihtiyacın en az 6,2 trilyon dolara çıkacağına işaret ettiğini aktararak, Çin hariç yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomilere yönelen iklim finansmanının yaklaşık 426 milyar dolar düzeyinde kalmasının da kaynaklara erişimdeki açığın boyutunu gösterdiğini söyledi.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da konuşmasında, “Gerek ülkelerden gelen müzakereciler gerek COP31’in yan etkinliklerinde yer alan katılımcılar olsun çok yoğun bir ilgi olduğunu gururla ifade etmek istiyorum. Sadece iki günde 100 bin kayıt yapıldı. Tarihin en yoğun katılımlı COP’unda bizler de sizlerle birlikte COP31’de tarihi kararlara imza atmak istiyoruz.” ifadesini kullandı.
Kurum, COP31 kapsamında yoğun ve önemli bir sürecin yürütüldüğünü, Eylem Gündemi’ni kabul ettiklerini ve Antalya Liderler Zirvesi’ni başlattıklarını belirtti.
Devlet ve hükümet başkanlarının ulusal beyanlarını paylaştığını aktaran Kurum, “Müzakerelerimiz devam ediyor. Gerek ülkelerden gelen müzakereciler gerek COP31’in yan etkinliklerinde yer alan katılımcılar olsun çok yoğun bir ilgi olduğunu gururla ifade etmek istiyorum. Sadece iki günde 100 bin kayıt yapıldı. Tarihin en yoğun katılımlı COP’unda bizler de sizlerle birlikte COP31’de tarihi kararlara imza atmak istiyoruz. Ülkeler önceliklerini, hedeflerini ve yol haritalarını ortaya koyarken biz de COP31 Başkanlığı olarak uygulamayı sürecin merkezine yerleştiriyoruz. Başından beri ne dedik? Diyalog, uzlaşı, aksiyon. Konuşacağız, ortak irade arayacağız ve harekete geçeceğiz.” diye konuştu.
Kurum, COP31’i “Uygulama COP’u” olarak tanımladıklarını anımsatarak, alınan kararların artık sadece sözde kalmaması ve hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Bazı hedefler belirlediklerini, Eylem ajandasındaki 10 gündem maddesi doğrultusunda iddialı ama ulaşılabilir, ölçülebilir bir yol haritası çizdiklerini vurgulayan Kurum, “Temiz enerji ve elektrifikasyondan yeşil sanayiye, sıfır atıktan metan azaltımına, dirençli şehirlerden gıda güvenliğine; okyanuslardan sağlığa ve gençliğe kadar uzanan 10 başlık, hayatın her alanına dokunuyor. Bu başlıkların neredeyse her biri doğrudan sizi ilgilendiriyor, üretiminizi, yatırımlarınızı, geleceğinizi şekillendiriyor.” dedi.
Dünya Bankası Başkanından çağrı
COP31 İş Forumu CEO’su Sarp Kalkan’ın moderatörlüğündeki “What Makes Climate Policy Investable?” (İklim Politikalarını Yatırım Yapılabilir Kılan Nedir?) oturumunda, Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga ve BBVA Yönetim Kurulu Başkanı Carlos Torres Vila, iklim finansmanının önündeki engelleri değerlendirdi. Ajay Banga, Dünya Bankası’nın özel sektör sermayesini harekete geçirmeye yönelik reformlarına değinerek iklim yatırımlarının ekonomik getiriler ve genç istihdamı odağında ele alınması gerektiğini belirtti. Carlos Torres Vila ise gelişmekte olan pazarlardaki KOBİ’lerin yeşil finansmana erişiminin önemine dikkat çekerek, enerji verimliliği, elektrifikasyon, akıllı şebekeler ve yapay zekânın Türkiye gibi yüksek potansiyele sahip ülkelerde rekabet gücünü artırabileceğini ifade etti.
Ya sorunun parçası olabiliriz ya çözümün kendisi
COP31 İş ve Yatırım Zirvesi kapsamında düzenlenen “Climate Policy in a Changing World” (Değişen Dünyada İklim Politikaları) başlıklı panelde, iklim eylemi ile ekonomik büyümenin ayrılmaz bir bütün olduğu ve sürdürülebilir bir gelecek için kamu, özel sektör ile yerel yönetimlerin acilen güçlü iş birlikleri kurması gerektiği vurgulandı. Avrupa İklim Vakfı CEO’su Laurence Tubiana’nın moderatörlüğünde bir araya gelen Londra Belediye Başkanı Lord Sadiq Khan ve Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi (WBCSD) Başkanı Peter Bakker, iklim krizinin ahlaki bir tartışmadan çıkıp net bir ekonomik zorunluluğa dönüştüğünün altını çizdi. Sadiq Khan, “Dünya nüfusunun yarısından fazlası şehirlerde yaşıyor ve enerjinin yüzde 70’inden fazlasını biz tüketiyoruz. Ya sorunun parçası olabiliriz ya da çözümün kendisi” diye konuştu.
Enerji güvenliğinden sanayinin dönüşümüne çevre gündemi zirveye damga vurdu. Zirvenin diğer oturumlarında iş dünyasının iklim politikalarına yaklaşımı, enerji güvenliği, elektrifikasyon, iklim finansmanı ve sanayinin dönüşümü gündeme geldi.
Fortescue Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Andrew Forrest ile Octopus Energy Group Kurucusu ve CEO’su Greg Jackson’ın katıldığı oturumda iş dünyasının iklim politikalarına yaklaşımı ele alındı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkanı Mustafa Varank, IEA İcra Direktörü Fatih Birol ve BBVA Grup CEO’su Onur Genç’in katıldığı oturumda enerji arz güvenliği; Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler’in yer aldığı oturumda ise elektrifikasyon değerlendirildi.
Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Burak Dağlıoğlu, Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Alpaslan Çakar ve ICC Genel Sekreteri John W.H. Denton ise iklim yatırımlarının finansmanını ele aldı.
Günün diğer oturumlarında sanayinin karbonsuzlaştırılması, yeşil sanayileşmede rekabet gücü ve şehirlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı görüşüldü. Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile TÜSİAD Başkan Yardımcısı Perihan İnci de sanayinin dönüşümüne ilişkin oturumda yer aldı.
COP31 İş ve Yatırım Zirvesi, 13 Kasım’da iş dünyasının iklim hedeflerine katkıları, döngüsel ekonomi, KOBİ’lerin yeşil dönüşümü, iklim teknolojileri ve COP32 sürecine odaklanan oturumlarla devam edecek.
