Suriye Serbest Ticaret, Sanayi Bölgeleri ve Yatırım Ortamı Forumu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu’nun ev sahipliğinde, Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat ve Suriye Genel Gümrükler ve Sınır Kapıları Kurumu (GABC) Başkanı Qutaiba Ahmed Badawi’nin katılımıyla TOBB İkiz Kuleler’de gerçekleştirildi.

TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, burada yaptığı konuşmada, BOMACO şirketinin, İslam Ticaret ve Kalkınma Odası, TOBB ve Gümrük ve Turizm İşletmeleri AŞ işbirliğiyle kurulduğunu hatırlattı. Şirketin, sınır yönetimi, gümrük kapıları modernizasyonu, serbest ticaret bölgeleri ve uluslararası lojistik altyapılarını geliştirmeyi amaçlayan uluslararası bir yatırım ve danışmanlık görevinin bulunduğunu anlatan Hisarcıklıoğlu, böylece İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkeler arasındaki ticaretin ve bağlantısallığın gelişimine katkı sağlamanın hedeflendiğini söyledi.

Türkiye’de başarıyla uygulanan gümrük kapıları modernizasyonun, örnek alındığını dile getiren Hisarcıklıoğlu, süreç boyunca Suriye Ticaret ve Sanayi Odaları Federasyonu, Şam, Halep ve İdlib Ticaret ve Sanayi Odaları ile yakın temaslarını sürdürdüklerini ve bu konuda birlikte çalıştıklarını aktardı.

Türkiye, Suriye’nin en önemli ticaret ortaklarından

Hisarcıklıoğlu, Suriye’nin uluslararası ekonomiyle yeniden bütünleşme yolunda önemli adımlar attığına dikkati çekerek, şöyle konuştu: “Bir ülkenin kalıcı şekilde yeniden inşası, üretimle başlar. Üretim olmadan istihdam, istihdam olmadan zenginlik olmaz, refah olmadan da kalıcı istikrar sağlanamaz. Ekonominin toparlanması ve yeniden inşa sürecine geçilmesinde ise özel sektör belirleyici rol oynayacaktır. 911 kilometrelik ortak sınırımız var. Türkiye her zaman Suriye’nin en önemli ticaret ortaklarından birisi olmuştur. Türkiye’de faaliyet gösteren 30 binden fazla Suriyeli girişimi var. Kardeşlerimiz iki ülke ekonomisi arasında doğal bir köprü oluşturmuştur.”

Söz konusu firmaların, yaklaşık 6 bininin imalat sanayisinde faaliyet gösterdiğine işaret eden Hisarcıklıoğlu, bu kişilerin hem Türk hem de Suriye piyasasını çok iyi tanıdıklarını kaydetti.

Barışın en güçlü teminatı ticarettir

Hisarcıklıoğlu, Türkiye’nin sanayileşme hikayesinde başarılı bir modele sahip olduğunu vurgulayarak, “Bu model, Organize Sanayi Bölgeleri (OSB). Türkiye, sanayileşmesini ülkenin her noktasına aynı anda altyapı götürerek gerçekleştirmedi. Önce belirli bölgelerde güvenli, planlı ve güçlü üretim merkezleri oluşturdu. Elektrik, su, doğal gaz, lojistik, bankacılık, eğitim ve kamu hizmetlerini aynı noktada topladı. Böylece yatırımcıya güven verildi.” ifadelerini kullandı.

Bu modelin, Türkiye’nin sanayi dönüşümünün temel taşı olduğunun altını çizen Hisarcıklıoğlu, bu deneyimi Suriye ile paylaşmak istediklerini, Suriye’de güvenliği sağlanmış, altyapısı tamamlanmış, yatırımcıya güven veren OSB oluşturulmasının mümkün olduğunu söyledi.

Hisarcıklıoğlu, Suriye’deki oda sisteminin güçlendirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi gibi konularda bilgi ve tecrübe paylaşımına açık olduklarına değinerek, “Güçlü özel sektör, güçlü kurumlarla gelişir. Güçlü kurumlar ise sürdürülebilir kalkınmanın temelidir. Bunun yanında, ⁠bankacılık sisteminin yeniden işler hale gelmesi, lojistik altyapısının güçlendirilmesi, gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması ⁠ve sınır geçişlerinin hızlandırılması da büyük önem taşımaktadır. Çünkü biz inanıyoruz ki, barışın en güçlü teminatı ticarettir. Türkiye ile Suriye birlikte kazandıkça, bölgemiz de kazanacaktır.” dedi.

Bakan Bolat

Ticaret Bakanı Ömer Bolat da TOBB ile Gümrük ve Turizm İşletmeleri AŞ’nin Türkiye’de son 22 yılda 20 gümrük kapısının modernleştirilmesi ve genişletilmesi konusunda yap-işlet-devret modeliyle çok başarılı icraatlar gerçekleştirdiğini söyledi.

Suriye’de yaşanan devrimin üzerinden çok kısa süre geçmesine rağmen ülkenin yeni, güçlü, istikrarlı ve bütünleşmiş bir yönetim anlayışı noktasında önemli ilerlemeler kaydettiğini vurgulayan Bolat, hükümet olarak Suriye’nin daha fazla mesafe katetmesi için destek vermeyi sürdüreceklerini bildirdi.

Bolat, her iki ülke liderinin ortaya koyduğu 10 milyar dolarlık dış ticaret hedefine ulaşma noktasında da çalışmaya devam ettiklerine dikkati çekerek, şöyle konuştu: “Sadece geçen yıl karşılıklı ticaretimizde yüzde 40’ın üzerinde bir artışla yaklaşık 3 milyar 750 milyon dolara ulaştık. Bu rakamları ilerletme konusunda kararlıyız. Bunun gerçekleşmesi için her iki ülkede de üretim ve yatırımlar artırılmalı. Ticaretin geçiş noktası olan kara yolu gümrük kapıları ile deniz yolu ulaşım hatlarının güçlendirilmesi, genişletilmesi, modernleştirilmesi gerekiyor.”

Nusaybin-Kamışlı Gümrük Kapısı’nın yıl sonuna kadar açılması hedefleniyor

İki ülke gümrük kapılarında ticaretin ve yolcu geçişlerinin aralıksız devam ettiğini ifade eden Bolat, sınırın en doğusunda bulunan Nusaybin-Kamışlı Gümrük Kapısı’nı da yıl sonuna kadar ticaret, yolcu ve transit geçişlere açmak için çalışmaları hızlandırdıklarını dile getirdi.

Nisandan itibaren Türkiye ile Suriye arasında transit ticaretin faal olarak başlamasıyla Lübnan, Ürdün, Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Bahreyn gibi Körfez ülkelerine yönelik ticaretin gelişmesinin de olumlu bir gelişme olduğunu vurgulayan Bolat, şu değerlendirmede bulundu: “Körfez’deki savaşın ve Hürmüz Boğazı’nın sıklıkla kapanması karşısında dünyada enerji hatlarındaki ve çok önemli petrokimya ürünlerindeki kopukluklar, lojistik ve tedarik hatlarında yaşanan sıkıntılar, Türkiye’den ve Suriye üzerinden Ürdün, Irak ve diğer Körfez ülkelerine gerek kara yolu ulaşım koridoru gerekse petrol ve doğal gaz koridorlarının genişletilmesi, büyütülmesi ve yenilerinin yapımı konusunda büyük bir ihtiyaç olduğunu göstermiştir.”

Bolat, Körfez ülkeleriyle transit ticareti hızlandırma konusunda iki ülke hükümetlerinin olumlu gelişmeler sağladığını söyledi. Yaklaşık 14 yıldır kapalı olan Suudi Arabistan üzerinden transit ticaret ile Suriye-Ürdün üzerinden transit ticaretin 15 Nisan’dan itibaren düzenli olarak yapıldığını hatırlatan Bolat, Türkiye ile Suriye arasında Ortak Gümrük Komitesinin ve JETCO’nun geçen yıl kurulduğunu, gelecek ay sonunda da Uluslararası Şam Fuarı’nın geniş katılımla yapılacağını dile getirdi.

Amacımız, Türkiye ve Suriye arasında entegre sistem kurmak

Suriye Sınır Kapıları ve Gümrükler Genel İdaresi Başkanı Bedevi ise Suriye’nin iyileşme ve yeniden inşa sürecine girdiğini, Türkiye’nin milyonlarca Suriyeliye sunduğu desteği unutmayacaklarını söyledi.

Bu ilişkiyi destek ve dayanışma aşamasından üretim, kalkınma ve yatırımda tam ortaklık aşamasına taşımayı hedeflediklerini belirten Bedevi, İdlib’de uygulamaya alınan Serbest Bölge Projesi’nin özel bir yapı olduğunu vurguladı.

Bedevi, “İdlib Serbest Ticaret Bölgesi” ve “Sarakib Kuru Liman ve Sanayi Bölgesi” projelerinin stratejik bir kazanım olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti: “Bu proje, sanayi, ticaret ve lojistik hizmetler için entegre bir merkez olacaktır. Türk şirketlerini ve yatırımcılarını, bu stratejik noktada yer alarak Suriye’nin yeni ekonomik başarı hikayesine ortak olmaya davet ediyoruz. Yatırımcılarımıza vergi, mali ve gümrük muafiyetlerini içeren geniş bir teşvik paketi sunuyoruz. Ayrıca serbest depolama, yeniden ihracat ve sanayi faaliyetleri için tam özgürlük sağlıyoruz. Amacımız sadece ticaret hacmini artırmak değil, Türkiye ve Suriye arasında üretim ve tedarik zincirlerini kapsayan entegre bir sistem kurmak.”

Hicaz Demir Yolu’nun ihyası bölge için hayati önemde

İslam Ticaret, Sanayi ve Tarım Odası (ICCIA) Genel Sekreteri Yusuf Hasan Khalawi de Türkiye ile Suudi Arabistan arasında imzalanan işbirliği protokollerine işaret ederek, tarihi Hicaz Demir Yolu’nun ihyasının bölge ticareti için hayati önem taşıdığını ifade etti.

Hattın, İstanbul’dan Medine-i Münevvere’ye kadar kesintisiz ulaşım sağlama hedefini anımsatan Khalawi, “Hattın eksik kalan kısımlarının, en kısa sürede tamamlanmasını temenni ediyoruz.” diye konuştu.

Khalawi gerçekleştirilen toplantının iki ülke açısından önemine işaret ederek, görüşmelerin Türkiye ve Suriye için iyi sonuçlar vermesini temenni etti.